{"id":2037,"date":"2013-01-19T23:00:05","date_gmt":"2013-01-19T23:00:05","guid":{"rendered":"http:\/\/historiografija.hr\/?p=2037"},"modified":"2020-12-21T17:17:44","modified_gmt":"2020-12-21T17:17:44","slug":"milivoj-beslin-doba-hobsbauma-erik-hobsbaum-1917-2012-istoricar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiografija.hr\/?p=2037","title":{"rendered":"Milivoj Be\u0161lin – Doba Hobsbauma : Erik Hobsbaum (1917\u20132012), istori\u010dar"},"content":{"rendered":"

Mr Milivoj Be\u0161lin<\/span><\/p>\n

Doba Hobsbauma<\/span><\/h1>\n

 <\/span><\/p>\n

Erik Hobsbaum<\/span><\/span> (1917\u20132012)<\/span><\/span>, <\/span><\/span>istori\u010dar<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

                                                                            <\/span>\u201e<\/span><\/i>Nekada<\/span><\/i> <\/span><\/i>sam<\/span><\/i> <\/span><\/i>mislio<\/span><\/i> <\/span><\/i>da<\/span><\/i> <\/span><\/i>profesija<\/span><\/i> <\/span><\/i>istori<\/span><\/i>\u010d<\/span><\/i>ara<\/span><\/i>, <\/span><\/i>za<\/span><\/i> <\/span><\/i>razliku<\/span><\/i> <\/span><\/i>od<\/span><\/i>, <\/span><\/i><\/p>\n

    <\/span><\/span><\/i>recimo<\/span><\/i>, <\/span><\/i>nuklearnog<\/span><\/i> <\/span><\/i>fizi<\/span><\/i>\u010d<\/span><\/i>ara<\/span><\/i>, <\/span><\/i>ne<\/span><\/i> <\/span><\/i>mo<\/span><\/i>\u017e<\/span><\/i>e<\/span><\/i> <\/span><\/i>da<\/span><\/i> <\/span><\/i>pri<\/span><\/i>\u010d<\/span><\/i>ini<\/span><\/i> <\/span><\/i>nikakvu<\/span><\/i> \u0161<\/span><\/i>tetu<\/span><\/i>. <\/span><\/i><\/p>\n

                                                                               <\/span><\/span><\/i>Sada<\/span><\/i> <\/span><\/i>znam<\/span><\/i> <\/span><\/i>da<\/span><\/i> <\/span><\/i>mo<\/span><\/i>\u017e<\/span><\/i>e<\/span><\/i>. <\/span><\/i>Odgovorni<\/span><\/i> <\/span><\/i>smo<\/span><\/i> <\/span><\/i>prema<\/span><\/i> <\/span><\/i>istorijskim<\/span><\/i> <\/span><\/i><\/p>\n

                                                                                    <\/span>\u010d<\/span><\/i>injenicama<\/span><\/i> <\/span><\/i>uop<\/span><\/i>\u0161<\/span><\/i>te<\/span><\/i> <\/span><\/i>i<\/span><\/i> <\/span><\/i>za<\/span><\/i> <\/span><\/i>kritiku<\/span><\/i> <\/span><\/i>politi<\/span><\/i>\u010d<\/span><\/i>ko<\/span><\/i>–<\/span><\/i>ideolo<\/span><\/i>\u0161<\/span><\/i>ke<\/span><\/i> <\/span><\/i><\/p>\n

                                                                                     <\/span><\/span><\/i>zloupotrebe<\/span><\/i> <\/span><\/i>istorije<\/span><\/i> <\/span><\/i>posebno<\/span><\/i>. <\/span><\/i><\/p>\n

                                                                                   <\/span><\/span><\/i>Veoma<\/span><\/i> <\/span><\/i>je<\/span><\/i> <\/span><\/i>va<\/span><\/i>\u017e<\/span><\/i>no<\/span><\/i> <\/span><\/i>za<\/span><\/i> <\/span><\/i>istori<\/span><\/i>\u010d<\/span><\/i>ara<\/span><\/i> <\/span><\/i>da<\/span><\/i> <\/span><\/i>zapamti<\/span><\/i> <\/span><\/i>svoju<\/span><\/i> <\/span><\/i><\/p>\n

                                                                                     <\/span>odgovornost<\/span><\/i>, <\/span><\/i>koja<\/span><\/i> <\/span><\/i>je<\/span><\/i>, <\/span><\/i>iznad<\/span><\/i> <\/span><\/i>svega<\/span><\/i>, <\/span><\/i>u<\/span><\/i> <\/span><\/i>tome<\/span><\/i> <\/span><\/i>da<\/span><\/i> <\/span><\/i>bude<\/span><\/i> <\/span><\/i><\/p>\n

                                                                                      <\/span><\/span><\/i>nepristrastan<\/span><\/i> <\/span><\/i>u<\/span><\/i> <\/span><\/i>odnosu<\/span><\/i> <\/span><\/i>na<\/span><\/i> <\/span><\/i>strasti<\/span><\/i> <\/span><\/i>politike<\/span><\/i> <\/span><\/i>identiteta<\/span><\/i> <\/span><\/i><\/p>\n

                                                                                                <\/span>\u2013 \u010d<\/span><\/i>ak<\/span><\/i> <\/span><\/i>iako<\/span><\/i> <\/span><\/i>ih<\/span><\/i> <\/span><\/i>i<\/span><\/i> <\/span><\/i>on<\/span><\/i> <\/span><\/i>ose<\/span><\/i>\u0107<\/span><\/i>a<\/span><\/i>. <\/span><\/i><\/p>\n

                                                                                         <\/span><\/span><\/i>Moramo se suprotstaviti stvaranju nacionalnih, <\/span><\/i><\/p>\n

etni\u010dkih i drugih mitova u procesu njihovog nastajanja.\u201c<\/span><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

                                                                                              <\/span>                          <\/span><\/span>Erik Hobsbaum, 1993.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

            <\/span>         <\/span>                                                                                     <\/span>      <\/span>* * *<\/span><\/p>\n

 <\/span>       <\/span> <\/span>\u201eJo\u0161 treba osu\u0111ivati dru\u0161tvenu nepravdu i boriti se<\/span><\/i><\/p>\n

        <\/span>         <\/span>protiv nje. Svet ne\u0107e sam od sebe postati bolje mesto.\u201c<\/span><\/i><\/p>\n

                                                              <\/span><\/span>Erik Hobsbaum, 2002.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Iste<\/span> <\/span>godine<\/span>, 1917. <\/span>kada<\/span> <\/span>je<\/span> <\/span>peterbur<\/span>\u0161<\/span>ki<\/span> <\/span>proletarijat<\/span> <\/span>izveo<\/span> <\/span>prvu<\/span> <\/span>uspe<\/span>\u0161<\/span>nu<\/span> <\/span>socijalisti<\/span>\u010d<\/span>ku<\/span> <\/span>revoluciju<\/span> <\/span>u<\/span> <\/span>istoriji<\/span>, <\/span>temeljno<\/span> <\/span>pripremanu<\/span> <\/span>kroz<\/span> <\/span>decenije<\/span> <\/span>rada<\/span> <\/span>ruske<\/span> <\/span>narodnja<\/span>\u010d<\/span>ke<\/span> <\/span>inteligencije<\/span>,<\/span> <\/span>u<\/span> <\/span>Aleksandriji<\/span> <\/span>u<\/span> <\/span>tada <\/span>britanskom<\/span> <\/span>Egiptu<\/span>, <\/span>rodio<\/span> <\/span>se<\/span> <\/span>Erik<\/span> <\/span>Hobsbaum<\/span>,<\/span> istori\u010dar<\/span> <\/span>koji<\/span> \u0107<\/span>e<\/span> <\/span>svojim<\/span> <\/span>delom<\/span>, <\/span>ali<\/span> <\/span>i<\/span> <\/span>idejnim<\/span> <\/span>stremljenjima<\/span> <\/span>predstavljati<\/span> <\/span>sui<\/span><\/i> <\/span>generis<\/span><\/i> <\/span>katalizatora<\/span> <\/span>revolucije<\/span> <\/span>u<\/span> <\/span>istorijskoj<\/span> <\/span>nauci<\/span>, tokom druge polovine XX i po\u010detkom XXI veka.<\/span> <\/span>Hobsbaum<\/span> <\/span>je<\/span> <\/span>bio<\/span> <\/span>dete<\/span> <\/span>Britanske<\/span> <\/span>imperije<\/span>,  <\/span><\/span>a<\/span> <\/span>njegov<\/span> <\/span>otac<\/span>, <\/span>za<\/span> <\/span>razliku<\/span> <\/span>od<\/span> <\/span>sina<\/span> <\/span>jeretika<\/span>, <\/span>bio<\/span> <\/span>je<\/span> <\/span>verni<\/span> <\/span>podanik<\/span> <\/span>Kraljevine<\/span>, <\/span>pauperizovani<\/span> <\/span>trgovac<\/span>, <\/span>poljsko<\/span>–<\/span>jevrejskog<\/span> <\/span>porekla<\/span>. <\/span>Majka, romansijerka bila je austrougarska dr\u017eavljanka. Ven\u010dali su se u Cirihu u neutralnoj \u0160vajcarskoj, dok su njihove zemlje krvarile u prvom demokratskom<\/i> ratu, do tada nevi\u0111ene surovosti, koji \u0107e zauvek zbrisati civilizaciju dugog XIX veka<\/i>, o \u010demu \u0107e njihov sin jednog dana tako nadahnuto i inspirativno pisati. <\/span><\/p>\n

Prve godine detinjstva Erik Hobsbaum provodi sa roditeljima u pora\u017eenom Be\u010du, ali ubrzo ostaje siro\u010de i pod starateljstvom rodbine prelazi 1931. u Berlin, u kome se tada odigravao poslednji \u010din tegobnog umiranja Vajmarske Republike, prvog krhkog poku\u0161aja demokratske Nema\u010dke. Navedene istorijske okolnosti veoma su uticale na njegovo formiranje i obele\u017ei\u0107e ga trajno. Izme\u0111u nadiru\u0107eg fa\u0161izma, sa antisemitizmom kao fundamentalnim segmentom i njegove najsna\u017enije negacije \u2013 komunizma, o\u0161troumni jevrejski mladi\u0107 su\u0161tinski nije imao alternativu. Ubrzo pod teretom velike depresije, izazvane ekonomskim krahom tridesetih, osiroma\u0161ena porodica napu\u0161ta Nema\u010dku i odlazi u London, gde Erik postaje student na presti\u017enom Kembrid\u017eu. U to vreme na Kembrid\u017eu je, kako se se\u0107a Hobsbaum, bila \u201enajcrvenija i najradikalnija generacija u istoriji Univerziteta, a ja sam bio do gu\u0161e u tome.\u201c Uzbu\u0111eno je \u010ditao Bibliju tada\u0161njih komunista, Staljinov Kratak kurs istorije SKP(b)<\/i>. Jedna od ironija istorije je da \u0107e upravo u SSSR-u decenijama biti zabranjeni istori\u010dar, zbog svog nedogmati\u010dnog pristupa marksizmu. <\/span><\/p>\n

U Drugom svetskom ratu nije imao zna\u010dajniju ulogu jer je kao komunista bio nepodesan za obave\u0161tajni rad, uprkos velikih lingvisti\u010dkih sposobnosti i strasnih antifa\u0161isti\u010dkih uverenja. Nije to bila jedina nepravda koju \u0107e do\u017eiveti zbog svoje idejne orijentacije. Iako briljantan student, pri\u017eeljkivani poziv sa Kembrid\u017ea, za nastavni\u010dko mesto na uglednom univerzitetu, nikada nije upu\u0107en. Ve\u0107a \u0161teta za Kembrid\u017e nego za mladog istori\u010dara, presudi\u0107e vreme. Uprkos<\/span> <\/span>ose<\/span>\u0107<\/span>aju<\/span> <\/span>gor<\/span>\u010d<\/span>ine<\/span> <\/span>zbog<\/span> <\/span>toga<\/span>, <\/span>Hobsbaum<\/span> <\/span>je<\/span> <\/span>bio<\/span> <\/span>zahvalan<\/span> <\/span>svojim<\/span> <\/span>univerzitetskim<\/span> <\/span>profesorima<\/span> <\/span>koji<\/span> <\/span>su<\/span> <\/span>ih<\/span>, <\/span>iako<\/span> <\/span>konzervativci<\/span>, <\/span>upu<\/span>\u0107<\/span>ivali<\/span> <\/span>na<\/span> \u010d<\/span>itanje<\/span> <\/span>progresivnih<\/span> <\/span>francuskih<\/span> <\/span>Anala<\/span><\/i>. <\/span>Uticaj<\/span> <\/span>avangardne<\/span> <\/span>pariske<\/span> \u0161<\/span>kole<\/span> <\/span>ukr<\/span>\u0161<\/span>ten<\/span> <\/span>sa<\/span> <\/span>neortodoksnim<\/span> <\/span>marksizmom<\/span>, <\/span>fundamentalno<\/span> \u0107<\/span>e<\/span> <\/span>uticati<\/span> <\/span>na<\/span> <\/span>formiranje<\/span> <\/span>najglasovitijeg<\/span> <\/span>tvorca<\/span> <\/span>britanske<\/span> <\/span>socijalne<\/span> <\/span>istorije<\/span>, <\/span>ostrvske<\/span> <\/span>verzije<\/span> <\/span>francuskih<\/span> <\/span>analista<\/span>. <\/span>Mudro i promi\u0161ljeno, pobunjeni\u010dka svest je kanalisana u nau\u010dnu sferu. U to vreme sem ideja socijalne revolucije i istorijske nauke, njegova velika pasija postaje i d\u017eez, koji je bio \u201ezamena za ljubav\u201c, kako \u0107e kasnije napisati ili \u201emanifest kulturne revolucije\u201c. Odli\u010dno je svirao usnu harmoniku. Pod pseudonimom Frensis Njutn (Francis Newton) 1959. je objavio knjigu posve\u0107enu istoriji svoje omiljene muzike \u2013 The Jazz Scene<\/i>. Drugo izdanje knjige iz 1989. objavljeno je pod pravim imenom autora.<\/span><\/p>\n

Prepoznatljiv i cenjen u nau\u010dnim krugovima je postao svojim doprinosom istoriji civilizacije, koji je iza\u0161ao 1962. godine. Bilo je to dobro poznato delo Doba revolucije 1789-1848.<\/i> (Zagreb, 1987.) Postavio je danas \u0161iroko prihva\u0107enu tezu o dvojnoj revoluciji \u2013 velikoj francuskoj i engleskoj industrijskoj kao kontinuiranom procesu koji menja dru\u0161tvene strukture u razli\u010ditim evropskim (i ne samo evropskim) regijama. Kao marksista, ali i pristalica \u0161kole Anala<\/i>, dosledno se dr\u017eao principa totalne istorije, stavljaju\u0107i pod svoju lupu ravnopravno: ekonomske, politi\u010dke, kulturne, socijalne momente. Posebna vrednost ove i narednih knjiga je nezadr\u017eavanje na povr\u0161ini i hrabro hvatanje u ko\u0161tac sa istra\u017eivanjima fenomena dugog trajanja. Po\u0161to je Dobom revolucije<\/i> na\u010dinio zna\u010dajan iskorak u istorijskoj nauci, skre\u0107u\u0107i pa\u017enju na svoj talenat, akribi\u010dnost i misaonost, slede\u0107im tomom \u2013 Doba kapitala 1848-1875.<\/i> (Zagreb, 1989.) etablirao se kao nezaobilazan autoritet, \u010dije se knjige odlikuju \u010ditljivo\u0161\u0107u, kreativno\u0161\u0107u, produbljenim analizama, blistavom erudicijom. \u0160irokim zamahom predstavio je nastanak svetske ekonomije, ostavljaju\u0107i zna\u010dajni trag, ali i li\u010dni pe\u010dat u istorijskoj nauci. Tre\u0107im <\/span>tomom \u2013 The Age of Empire 1875\u20131914<\/a><\/i>.<\/i> (London, 1987.) potvrdio je svoj renome, analiziraju\u0107i imperijalnu trku, koja \u0107e svoje ishodi\u0161te i kulminaciju dosti\u0107i Prvim svetskim ratom. Bi\u0107e to krah jednog sveta, koga su sru\u0161ili njegovi tvorci, ali i logi\u010dan kraj trotomne studije, zapo\u010dete ra\u0111anjem sveta potonulog u polja smrti sa Marne i Verdena. Kroz njegove knjige svet se prostro od tradicije ka savremenosti, a Hobsbaum propeo do nezaobilaznog nau\u010dnog autoriteta.<\/span><\/span><\/p>\n

Iako je lavovski deo profesionalnog \u017eivota posvetio prikazivanju razvoja i modernizacije tako \u0161irokog zamaha, stizao je da predaje na Birkbek koled\u017eu<\/i> za starije studente u Londonu, na Novoj \u0161koli za socijalna istra\u017eivanja<\/i> na Menhetnu, Kvins univerzitetu<\/i> u Belfastu, itd. Bio je \u010dlan Izdava\u010dkog saveta lista Past & Present<\/i>, koji je pokrenulo Istorijsko odeljenje Komunisti\u010dke partije Engleske. Primljen je u \u010dlanstvo britanske i ameri\u010dke akademije nauka, a poneo je po\u010dasne doktorate mnogih svetskih univerziteta. Svoja belfastska predavanja objavio je u knjizi Nacije i nacionalizam od 1780: program, mit, stvarnost<\/i> (Zagreb, 1993; Beograd 1996.) O fenomenima nacije i nacionalizma je posebno upe\u010datljivo pisao u zborniku posve\u0107enom upotrebi istorije u svrhu konstrukcije identiteta i po\u017eeljne slike pro\u0161losti, pod nazivom Izmi\u0161ljanje tradicije<\/i> (Beograd, 2002). Ovaj zbornik, ra\u0111en u kouredni\u0161tvu sa Terensom Rejnd\u017eerom, objavljen je 1983. iste godine kada i grani\u010dne studije Ernesta Gelnera i Benedikta Andersona, zbog \u010dega se ta godina naziva <\/span>Annus mirabilis<\/span><\/i> (\u010dudesna godina). Objavljivanjem ove tri prekretne i danas ve\u0107 klasi\u010dne monografije o nacionalizmu, struja modernista<\/i> ili konstruktivista<\/i> je trajnije nadvladala konzervativne epistemolo\u0161ke pristupe u izu\u010davanju navedenih fenomena. Prema modernistima<\/i>, nacije\u2013dr\u017eave dana\u0161njice, zasnovane na etni\u010dkim principima, determini\u0161u se kao zami\u0161ljene zajednice<\/i>, nastale zahvaljuju\u0107i idejnom pregala\u0161tvu ili konstrukciji devetnaestovekovnih intelektualaca i politi\u010dara, koji su nacional-romantizam knji\u017eevnosti, istoriografije i umetnosti preto\u010dili u delatne politi\u010dke programe. <\/span><\/p>\n

Putovao je po Evropi, upoznao Latinsku Ameriku iz \u010dega \u0107e se izroditi knjiga Bandits<\/i> (London, 1969.) o pobunjenicima protiv dru\u0161tvene nepravde, u kojoj je poku\u0161avao da razume i objasni njihovu motivaciju i ciljeve. Sli\u010dan spiritus movens<\/i> imala je i Hobsbaumova prva knjiga, koja \u0107e nazna\u010diti i determinisati kako njegov pristup nauci, tako i odnos prema dru\u0161tvu. Primitive Rebels<\/i> (Manchester, 1959.) je posve\u0107ena izu\u010davanju pretpoliti\u010dkih modela iskazivanja protesta zbog dru\u0161tvenih nepravdi i klasne nejednakosti. Rebelijanskim pokretima i dru\u0161tvenoj nepravdi je bila posve\u0107ena i njegova studija Captain Swing<\/i> (London, 1969.), koja pod lupu stavlja pobunu engleskih seoskih radnika 1830. Tematskom krugu istorije radni\u010dkog pokreta pripada i njegova knjiga Workers: Worlds of Labour<\/i> (London, 1984.), dok je velikoj francuskoj revoluciji posve\u0107ena monografija Echoes of Marseillaise<\/i> (London, 1990.) pisana u povodu dvestote godi\u0161njice pokreta koji je zauvek promenio i Evropu i svet. <\/span><\/span><\/p>\n

Istorijskoj nauci Erik Hobsbaum se odu\u017eio inspirativnom, \u010ditljivom i zavodljivom zbirkom eseja O istoriji<\/i> (Beograd, 2002). Posve\u0107enost izgradnji i proliferaciji kriti\u010dke istoriografije kao racionalne, nedogmati\u010dne i humane nauke o svim sferama dru\u0161tva, ali i svim socijalnim klasama, Hobsbaum je prekinuo sa redukcionisti\u010dkom praksom ome\u0111avanja istorijskih istra\u017eivanja isklju\u010divo na vi\u0161e dru\u0161tvene slojeve, karakteristi\u010dnom za dominantne tokove britanske istoriografije. <\/span>Zbog toga se s pravom mo\u017ee re\u0107i da je upravo on promenio shvatanje istorije, ali i kulture u \u0161irem smislu u britanskom dru\u0161tvu, raskidaju\u0107i sa aristokratko-stale\u0161kim pristupom pro\u0161lim zbivanjima, uvode\u0107i ni\u017ee dru\u0161tvene slojeve kao legitimne objekte istra\u017eivanja, ali i subjekte istorije. <\/span>Komunisti\u010dki politi\u010dki anga\u017eman u liberalnom socijalnom i politi\u010dkom okru\u017eenju i sveobuhvatna marksisti\u010dka misao, bez isklju\u010divosti i vulgarizacija karakteristi\u010dnih za isto\u010dnoevropski deo kontinenta, nisu kreirali novu istorijsku \u0161kolu ili zaokru\u017een teorijski sistem u nauci, ali su svakako dali prekretan doprinos konstituisanju najbolje paradigme bavljenja zanatom istori\u010dara. <\/span><\/p>\n

Hobsbaum je u poslednjoj deceniji pro\u0161log veka izrastao u jednog od najslavnijih i najcenjenijih britanskih, ali i evropskih intelektualaca svoje epohe. Sva pre\u0111a\u0161nja nau\u010dna dostignu\u0107a zasvodio je proslavljenom studijom Doba ekstrema. <\/i><\/span>Istorija kratkog dvadesetog veka 1914-1991.<\/span><\/i> izdatom prvi put u Londonu 1994. (Beograd 2004; Zagreb, 2009.) Nakon i\u0161\u010deznu\u0107a britanske KP, \u010dija ga je dogma odvajala od savremene istorije, dr\u017ee\u0107i se principa da je od distance same va\u017enija svest o njoj, osetio se spremnim da nau\u010dno preispita i svoj XX vek. Rezultat je knjiga koja je pobrala bezbrojne nagrade i priznanja \u0161irom sveta; nazivana: remek-delom, veli\u010danstvenom, zadivljuju\u0107om, briljantnom i stimulativnom, neophodnom, u\u010denom, eruditskom, lucidnom, \u0161armantnom, itd. Nisu retke ni zamerke: da suvi\u0161e jednostrano brani oktobarsku revoluciju, da se detektuje negativan stav prema SAD, da malu pa\u017enju posve\u0107uje holokaustu, da ne obja\u0161njava centralnu temu veka \u2013 ameri\u010dku dominaciju, ali zato samouvereno tvrdi da je Sovjetski Savez spasao liberalnu demokratiju. Retki su istori\u010dari XX veka koji svoj presti\u017e i ambiciju nisu temeljili na odobravanjima ili polemikama s Hobsbaumovim tezama. Doba ekstrema<\/i> nesumnjivo su zenit nau\u010dne karijere i popularnosti ne samo u nau\u010dnim ve\u0107 i u \u0161irim \u010ditala\u010dkim krugovima. Ali tom studijom Erik Hobsbaum nije stavio ta\u010dku na svoje delo. Ubrzo posle toga su iz \u0161tampe iza\u0161la Interesantna vremena<\/i> (Podgorica 2005; Zagreb, 2009.) obezoru\u017eavaju\u0107a i uzbudljiva autobiografija u kojoj on svodi ra\u010dune sa pro\u017eivljenim vekom kroz optiku ideologije kojoj je ostajao veran uprkos svim izazovima sa kojima se suo\u010davala. <\/span><\/p>\n

U osvit novog veka preispitao je istoriju sada\u0161njice, objaviv\u0161i knjigu Globalizacija, demokratija i terorizam<\/i> (Beograd, 2008.) Ova zbirka eseja bi mogla da se posmatra i kao logi\u010dan nastavak i svojevrsni appendix<\/i> Dobu ekstrema, <\/i>u kojoj analizira karakter i domete ameri\u010dke dominacije nakon zavr\u0161etka hladnog rata i sa njom povezane procese globalizacije, nacionalizam na koncu XX i po\u010detkom XXI veka, izazove terorizma sa kojima se svet suo\u010dava, perspektive demokratije, itd.<\/span><\/p>\n

Poslednje njegovo delo posve\u0107eno je marksizmu u kojem je bio \u010dvrsto ukorenjen, kao svesti i nadi u jedno bolje i pravednije dru\u0161tvo. Zbornik radova, od kojih su neki ranije objavljeni, <\/span>How to Change the World. Reflections on Marx and Marxism<\/span><\/i>, \u0161tampan 2011. u Britaniji i SAD, daje pregled glavnih tendencija u Marksovim i Engelsovim delima, da bi se u drugom delu knjige posvetio analizi marksisti\u010dke misli modifikovane u ideolo\u0161ko-politi\u010dki program koji je dominirao kroz \u010ditav kratki XX vek<\/i>. Nedogmati\u010dni i neortodoksni pristup, li\u0161en antikomunisti\u010dkih tendencija, istovremeno s one strane svake glorifikacije i adoracije, doneo je racionalnu i dubinsku analizu fundamentalnog fenomena moderne levice.  <\/span>   <\/span> <\/span> <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Erik Hobsbaum je preminuo u Londonu 1. oktobra 2012. u 96. godini. Najve\u0107e svetske novinske agencije i dnevni listovi preneli su vest o smrti proslavljenog istori\u010dara. Uprkos fizi\u010dkog nestanka svog reprezenta, Dobu Hobsbauma<\/i> ne nazire se kraj. Bez hiperbolisanja se mo\u017ee tvrditi da je Erik Hobsbaum, verovatno, najve\u0107i savremeni svetski autoritet istori\u010darskog zanata. Prihvataju\u0107i ili odbacuju\u0107i njegove teze, pristup dru\u0161tvu i poimanje kriti\u010dke istoriografije, jedno je sigurno \u2013 nemogu\u0107e ih je zaobi\u0107i; jer njegove knjige, ideje, nau\u010dni postulati, odanost samosvesti istori\u010dareve struke i javni anga\u017eman posve\u0107en borbi protiv dru\u0161tvenih nepravdi predstavljaju korpus znanja, profesionalnih vrednosti, ali i eti\u010dkih vrlina svakog obrazovanijeg \u010doveka na Zapadu.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

(Objavljeno u “Helsin\u0161koj povelji”, br. 169-170, Beograd, novembar-decembar 2012, g. XVII, str. 56-58 \/ zahvaljujemo kolegi Be\u0161linu na ustupanju \u010dlanka i za web portal historiografija.hr)<\/span><\/p>\n


\n<\/span><\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[20,4],"tags":[],"class_list":["post-2037","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-obavijesti-o-smrti-i-nekrolozi","category-osvrti"],"acf":{"facebook_opis":""},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":52692,"url":"https:\/\/historiografija.hr\/?p=52692","url_meta":{"origin":2037,"position":0},"title":"Florian Bieber \u201eHvar in the Modern Age: Identity and Change in Southeast Europe\u201c","author":"Filip \u0160imunjak","date":"28. travnja 2026.","format":false,"excerpt":"Description\u00a0 In this open-access book, Florian Bieber traces the history of the Adriatic island of Hvar over half a millennium, from the advent of Venetian rule in the 15th century to the end of Yugoslavia in the late 20th century. The history of Hvar tells a larger story about modernity,\u2026","rel":"","context":"U "Knjige"","block_context":{"text":"Knjige","link":"https:\/\/historiografija.hr\/?cat=8"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Florian-Bieber-Hvar-in-the-Modern-Age-Identity-and-Change-in-Southeast-Europe.webp?fit=540%2C810&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Florian-Bieber-Hvar-in-the-Modern-Age-Identity-and-Change-in-Southeast-Europe.webp?fit=540%2C810&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Florian-Bieber-Hvar-in-the-Modern-Age-Identity-and-Change-in-Southeast-Europe.webp?fit=540%2C810&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":52760,"url":"https:\/\/historiografija.hr\/?p=52760","url_meta":{"origin":2037,"position":1},"title":"Izlo\u017eba \u201cLo\u0161injski brodovi, njihove zastave i ljudi\u201d, 4. svibnja u 19h","author":"Filip \u0160imunjak","date":"30. travnja 2026.","format":false,"excerpt":"Hrvatski pomorski muzej Split, Glagolja\u0161a 18 (Tvr\u0111ava Gripe) Nakon \u0161to je u rujnu 2025. godine na otoku Lo\u0161inju, u suradnji Lo\u0161injskog muzeja i Hrvatskog pomorskog muzeja Split, predstavljena izlo\u017eba posve\u0107ena bogatoj pomorskoj ba\u0161tini otoka, njezino pro\u0161ireno izdanje postavlja se u Splitu. Uo\u010di blagdana svetog Dujma splitskoj \u0107e se publici predstaviti\u2026","rel":"","context":"U "Izlo\u017ebe"","block_context":{"text":"Izlo\u017ebe","link":"https:\/\/historiografija.hr\/?cat=10"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Losinjski-brodovi-Izlozba-1-scaled.webp?fit=840%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Losinjski-brodovi-Izlozba-1-scaled.webp?fit=840%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Losinjski-brodovi-Izlozba-1-scaled.webp?fit=840%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Losinjski-brodovi-Izlozba-1-scaled.webp?fit=840%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":52563,"url":"https:\/\/historiografija.hr\/?p=52563","url_meta":{"origin":2037,"position":2},"title":"Predavanje Nenada Fabijani\u0107a o stadionu Poljud u Splitu","author":"Branimir Jankovi\u0107","date":"21. travnja 2026.","format":false,"excerpt":"Znanstveno vije\u0107e za arhitekturu, urbanizam i ure\u0111enje prostora Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti organizira predavanje \u201cPo Poljudu\u201d koje \u0107e u srijedu 22. travnja 2026. s po\u010detkom u 14 sati u Knji\u017enici HAZU, Strossmayerov trg 14 u Zagrebu, odr\u017eati\u00a0prof. emerit. dr. art. Nenad Fabijani\u0107,\u00a0\u010dlan suradnik HAZU. Predavanje \u201ePo Poljudu\u201c (Projekt obnove)\u2026","rel":"","context":"U "Novosti"","block_context":{"text":"Novosti","link":"https:\/\/historiografija.hr\/?cat=3"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Poljud-scaled.jpeg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Poljud-scaled.jpeg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Poljud-scaled.jpeg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Poljud-scaled.jpeg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Poljud-scaled.jpeg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":52586,"url":"https:\/\/historiografija.hr\/?p=52586","url_meta":{"origin":2037,"position":3},"title":"Aur\u00e9lie Daher, \u201eHezbollah: Mobilisation and Power\u201c","author":"Branimir Jankovi\u0107","date":"22. travnja 2026.","format":false,"excerpt":"Morning Star \u2018Book of the Year\u2019 Social movement, liberation party or terrorist group? With Hezbollah\u2019s growing involvement in the war in Syria, this study of its impact on Lebanon, drawing heavily on first-hand interviews, could not be more timely. Description Almost forty years after its foundation, Hezbollah remains an enigma.\u2026","rel":"","context":"U "Knjige"","block_context":{"text":"Knjige","link":"https:\/\/historiografija.hr\/?cat=8"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Daher-Hezbollah.jpg?fit=600%2C931&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Daher-Hezbollah.jpg?fit=600%2C931&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/historiografija.hr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Daher-Hezbollah.jpg?fit=600%2C931&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2037"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2037\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24205,"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2037\/revisions\/24205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiografija.hr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}